دندان های ما در کودکی ۲۸ دندان و در بزرگسالی ۳۲ دندان دارد که شامل دندان عقل نیز می شود. با این حال، برخی از انسان ها بیشتر از حد معمول دندان دارند که به آن دندان های اضافی یا هایپردنشیا می گویند. در این مقاله از سایت دکتر محمدعلی ناصری، متخصص ارتودنسی همراه با جراحی فک اصفهان قصد داریم به بررسی علت این مشکل و راه های درمان آن بپردازیم. پس تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
دندان اضافه چیست؟
دندان اضافه، به عنوان یک وضعیت دندانپزشکی، به رشد بیش از حد دندانها در دهان اطلاق میشود. این وضعیت معمولاً به عنوان هایپردنتیا شناخته میشود. به عبارت دیگر، در این حالت، فرد دارای تعداد دندان بیشتری از حد معمول در دهان خود است. در حال حاضر، تخمین زده میشود که بین ۰٫۱٪ تا ۳٪ از جمعیت از این وضعیت رنج میبرند، که عمدتاً مردان نسبت به زنان بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند.
هایپردنتیا معمولاً به دو نوع تقسیم میشود:
- هایپردنتیا ساده: که شایعترین نوع دندان اضافه است و تنها یک دندان اضافه دیده میشود.
- هایپردنتیا چندگانه: که در آن چندین دندان اضافه وجود دارد.
هایپردنتیا ممکن است همراه با سایر سندرمها و اختلالات ژنتیکی باشد. به عنوان مثال، دیسپلازی کلیدو-جمجمه که یک اختلال ژنتیکی در رشد استخوان است، و یا شکاف لب که یک نقص مادرزادی است و شامل شکاف یا شکاف در لب بالایی میشود.
تشخیص هایپردنتیا بستگی به محل و شکل دندانها دارد که معمولاً در اولین معاینه توسط متخصصین دندانپزشکی تشخیص داده میشود. استفاده از اشعه ایکس استخوان نیز میتواند در تشخیص وضعیت هایپردنتیا به کمک بیاید.
علائم وجود دندان اضافه
نشانه های حضور دندانهای اضافی ممکن است متنوع باشند و به طور کلی بسته به شرایط فردی متفاوت باشند. اما برخی از علائم متداول میتوانند عبارت باشند از:
- تغییرات در شکل و اندازه دندانها: ممکن است دندانهای اضافی باعث تغییرات قابل مشاهدهای در شکل و اندازه دندانهای اصلی شوند، این تغییرات میتوانند موجب تورم یا تغییر در قدرت گاز گرفتن دندانها شوند.
- درد و تورم لثهها: رشد دندانهای اضافی ممکن است منجر به درد و تورم لثهها شود.
- تغییرات در چیدمان دندانها: حضور دندانهای اضافی ممکن است باعث تغییرات در چیدمان دندانهای دیگر شود، این تغییرات میتوانند شامل فشار بر دندانهای مجاور، جابجایی دندانها یا حتی ایجاد فاصله بین آنها باشند.
- عدم رشد دندانهای دائمی: در برخی موارد، حضور دندانهای اضافی ممکن است موجب مانع شدن از رشد دندانهای دائمی شود، این موضوع معمولاً با تأخیر در رشد دندانها و یا عدم افتادن دندانهای شیری در زمان مناسب همراه است.
شکل دندان های اضافی
دندانهای اضافی بر اساس شکلشان به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
- دندانهای مکمل: این دندانها دارای شکلی مشابه به دندانهای مجاور خود هستند و در کنار آنها رویش مییابند.
- ادنتومای ترکیبی:هر دندان از چندین دندان کوچک و مشابه دندان تشکیل شده است که در کنار آن رشد میکنند.
- ادنتومای پیچیده: این دندانها به شکلی مانند ادنتومای ترکیبی هستند، با این تفاوت که در آنها ناحیهای از بافت دندانی در محل شکل میگیرد.
- دندانهای مخروطی شکل یا دندانه: ایاین دندانها در قسمت پایین پهن هستند و به مرور به قسمت بالایی باریک میشوند و لبه آنها تیز است.
علل ایجاد دندان اضافه
دندانهای اضافی میتوانند به علت انواع مختلفی از اختلالات و بیماریها ایجاد شوند. به برخی از علل ایجاد دندانهای اضافی اشاره میشود که شامل:
- سندرم گاردنر (Gardner syndrome): این سندرم یک بیماری ژنتیکی نادر است که با توسعه چندین تومور خوشخیم در رودهها و دیگر سازمانهای بدن همراه است. افراد مبتلا به این سندرم ممکن است دندانهای اضافی داشته باشند.
- بیماری فابری (Fabry disease): این بیماری ژنتیکی نادر باعث ایجاد چندین مشکل سلامتی مانند درد و التهاب در اندامها، ضعف، و مشکلات قلبی-عروقی میشود. برخی از افراد مبتلا به این بیماری ممکن است دندانهای اضافی داشته باشند.
- دیزوستوز کلیدوکانیال (Cleidocranial dysostosis): این اختلال ژنتیکی نادر باعث ایجاد نقص در توسعه استخوانها، بهویژه استخوانهای جمجمه و ترقوه است. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است دندانهای اضافی داشته باشند.
- شکاف لب یا شکاف کام (Cleft lip or cleft palate): این نقص مادرزادی در توسعه لب یا کام در طول بارداری ایجاد میشود و ممکن است منجر به ایجاد دندانهای اضافی در منطقه دهان شود.

انواع دندان اضافه
دندانهای اضافی ممکن است در هر بخشی از دهان شما ظاهر شوند. بر اساس موقعیت رویش، دندانهای اضافیبه ۳ دسته زیر تقسیم می شوند:
- مزیودنسها (Mesiodens): این نوع دندان اضافی در پشت دو دندان جلویی رشد میکنند و به عنوان یکی از رایجترین انواع دندانهای اضافی محسوب میشوند. در برخی موارد، این دندانها ممکن است از سقف دهان یا حفره بینی نیز رویش داشته باشند.
- پارامولرها (Paramolars): این دندانهای اضافی در کنار دندانهای آسیاب رشد میکنند و میتوانند باعث ایجاد مشکلاتی شود.
- دیستوملرها (Distomolars): این نوع از دندانهای اضافی در همان خطی که بقیه دندانهای جلویی رشد میکنند، ممکن است ظاهر شوند و معمولاً باعث ایجاد مشکلات جدی تری میشوند.
عوارض داشتن دندان اضافه
داشتن دندان اضافی می تواند عوارض زیر را به دنبال داشته باشد:
- تداخل با رویش دندانهای طبیعی: دندانهای اضافی میتوانند با روند رشد و استقرار دندانهای طبیعی تداخل کنند و باعث اختلالاتی مانند جابجایی دندانهای طبیعی، فشار بیش از حد بر دندانهای مجاور و حتی بروز درد و عدم راحتی شود.
- بیشتر شدن فشار بر فک و فواصل دندانی: دندانهای اضافی میتوانند باعث افزایش فشار بر فک و بافتهای اطراف آن شوند، که میتواند به درد و تورم فک، افزایش خطر بروز عفونتها و حتی تغییر در ساختار فک منجر شود.
- مشکلات گوارشی: در برخی موارد، دندانهای اضافی میتوانند باعث ایجاد مشکلات گوارشی مانند دشواری در جویدن همراه شود.
- تشکیل تومورهای دندانی: دندانهای اضافی ممکن است باعث تشکیل تومورهای دندانی در بافتهای اطراف خود شوند که نیازمند درمان جراحی است.
- مشکلات زیبایی و اعتماد به نفس: وجود دندانهای اضافی ممکن است باعث تغییر در ظاهر دهان شود و زیبایی و اعتماد به نفس فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
روش های درمان دندان اضافه
درمان دندانهای اضافی معمولاً به وسیله دندانپزشک انجام میشود و بسته به موقعیت و وضعیت دندانهای اضافی، ممکن است روشهای مختلفی اعمال شود. روشهای معمول درمان دندانهای اضافی شامل:
- کشیدن دندان اضافی: در مواردی که دندان اضافی باعث مشکلاتی شود مانند تداخل با رویش دندانهای طبیعی یا ایجاد درد و تورم، دندانپزشک ممکن است تصمیم به برداشتن آن دندان اضافی بگیرد. این روش به عنوان گزینه اصلی در درمان بسیاری از موارد استفاده میشود.
- جراحی: در مواردی که دندان اضافی در عمق بافتهای فک یا ریشه دندانهای طبیعی فرو رفته باشد، نیاز به جراحی و برداشتن دندانهای اضافی به روشهای جراحی ممکن است وجود داشته باشد.
- ارتودنسی: در برخی موارد، انجام اصلاحات ارتودنسی(ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک) میتواند مشکلات ناشی از دندانهای اضافی را بهبود بخشد، مانند جابجایی دندانهای طبیعی تا فضای لازم برای رویش دندانهای اضافی فراهم شود یا جلوگیری از جابجایی دندانهای طبیعی بر اثر وجود دندانهای اضافی.
برای دندان اضافه چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
با توجه به پیچیدگی و احتمال وقوع عوارض مختلف در افراد دارای دندانهای اضافی، مراجعه به دندانپزشک برای ارزیابی و درمان آن ضروری است. در صورتی که احساس میکنید دندانهای اضافی شما به هر دلیلی باعث مشکلاتی شده باشند یا اگر علائمی مانند درد، تورم، تغییرات در ساختار دهان، یا مشکلات در جویدن و گاهی حتی مشکلات گوارشی را تجربه میکنید، بهتر است بلافاصله به دندانپزشک مراجعه کنید.












