سیاه شدن لثهها یکی از مشکلات در سلامت دهان و دندان است که میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. این تغییر رنگ میتواند نشانهای از بیماریها، مشکلات ژنتیکی، عوامل محیطی یا حتی عادات روزانهی ما باشد. در این مقاله به بررسی علل تیرگی لثهها پرداخته و روشهای درمان و پیشگیری از این مشکل را بررسی خواهیم کرد تا بتوانید لثههایی سالم با رنگ طبیعی داشته باشید.
سیاه شدن لثه چیست؟
سیاه شدن لثه (gingival pigmentation) وضعیتی است که در آن رنگ طبیعی بافت لثه تغییر کرده و به رنگهای تیرهتری مانند قرمز تیره، خاکستری یا حتی سیاه تبدیل میشود. این تغییر رنگ ممکن است به همراه علائم دیگری باشد که نشاندهنده وجود مشکلات در بافت لثه است و نیاز به بررسی و درمان دارد.
علت سیاهی لثه ها چیست؟
عوامل مختلفی میتوانند باعث سیاه شدن لثهها شوند. برخی از مهمترین این عوامل عبارتند از:
- تتوی آمالگام: ذرات آمالگام که از پر کردن دندان به لثه نفوذ میکنند میتوانند باعث ایجاد نقاط سیاه یا خاکستری در لثهها شوند.
- ژنژیویت: التهاب لثهها که به علت تجمع پلاکهای باکتریایی ایجاد میشود، میتواند منجر به تغییر رنگ لثهها به قرمز تیره یا سیاه شود.
- آدیسون: بیماری آدیسون یک اختلال غدد فوق کلیوی است که میتواند باعث تیرگی پوست و لثهها شود.
- سندرم پوتر جگرز: این سندرم ژنتیکی میتواند منجر به تشکیل لکههای تیره روی لثهها و دیگر نقاط بدن شود.
- خال آبی: این نوع از خالها در لثهها ممکن است به رنگ آبی یا سیاه ظاهر شوند.
- ملانوآکانتای دهانی: یک نوع تغییر رنگ خوشخیم لثهها که به دلیل افزایش موقتی ملانین ایجاد میشود.
- سرطان دهان: برخی از انواع سرطان دهان میتوانند منجر به تشکیل لکههای تیره روی لثهها شوند.
- بارداری: تغییرات هورمونی در دوران بارداری میتواند باعث افزایش ملانین و تیره شدن لثهها شود.
- تجمع ملانین: ملانین، رنگدانهای است که به طور طبیعی در پوست و لثهها وجود دارد. در برخی افراد، تجمع بیشتر ملانین در لثهها میتواند باعث تیرگی آنها شود. این وضعیت معمولاً ارثی است و نیاز به درمان خاصی ندارد.
- سیگار کشیدن: نیکوتین موجود در سیگار میتواند باعث تغییر رنگ لثهها به سیاه یا قهوهای شود. این تغییر رنگ به دلیل رسوب مواد شیمیایی موجود در تنباکو روی لثهها است..
- مصرف برخی داروها: برخی داروها مانند داروهای ضد مالاریا، مینوسیکلین و برخی داروهای ضد افسردگی میتوانند باعث تغییر رنگ لثهها به سیاه یا قهوهای شوند.
- آسیبهای فیزیکی: آسیبهای فیزیکی به لثهها، مانند ضربه یا استفاده نادرست از نخ دندان، میتواند باعث کبودی و تیرگی لثهها شود.
- تجمع پلاک و جرم: تجمع پلاک و جرم روی دندانها و لثهها میتواند باعث تغییر رنگ لثهها شود. این مشکل معمولاً به دلیل عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است.
برای سیاهی لثه چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر به دنبال سیاه شدن لثه ها باید به متخصص مراجعه کرد:
- تغییرات رنگ پایدار: اگر تغییر رنگ لثهها پایدار است و بهبود نمییابد.
- درد شدید یا خونریزی مداوم: درد شدید یا خونریزی که به مرور زمان بهبود نیابد.
- بوی بد دهان مداوم: بویی که با رعایت بهداشت دهان و دندان از بین نمیرود.
- تورم یا چرک: تورم و یا وجود ترشحات چرکی از لثهها.
- لق شدن دندانها: اگر دندانها شروع به لق شدن کردهاند.
مراجعه به متخصص دندانپزشکی میتواند کمک کند تا علت دقیق تشخیص داده شود و درمان مناسب اعمال گردد.
روشهای درمان سیاه شدن لثه
درمان سیاه شدن لثهها به علت اصلی آن بستگی دارد. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
بهداشت دهان و دندان
اولین گام در درمان سیاهی لثه، بهبود بهداشت دهان و دندان است. مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان میتواند به کاهش التهاب و سیاهی لثه کمک کند.
بلیچینگ (Bleaching)
این روش شامل استفاده از مواد شیمیایی سفید کننده مانند پراکسید هیدروژن یا کاربامید پراکسید برای روشن کردن رنگ لثهها است. این روش غیرتهاجمی و سریع است، اما ممکن است نیاز به چندین جلسه داشته باشد و نتایج دائمی نباشد.
دارو درمانی
استفاده از داروها و مکملهای غذایی میتواند به درمان سیاهی لثه کمک کند، به خصوص اگر این مشکل به دلیل کمبود مواد مغذی باشد.
اسکالپل
برداشتن بافت تیره لثه با استفاده از اسکالپل، یکی از روشهای درمانی سیاه شدن لثهها است که ممکن است نتایج مؤثری داشته باشد.
لیزر درمانی
در این روش از لیزر برای حذف بافتهای تیره و بهبود وضعیت لثهها استفاده میشود. این روش حداقل تهاجم، درد کم و زمان بهبود سریع را به دنبال دارد.
تغییرات سبک زندگی
ترک سیگار، کاهش مصرف الکل و مدیریت استرس میتواند به بهبود وضعیت لثهها کمک کند.

مصرف مکملهای غذایی
در صورتی که سیاه شدن لثهها به دلیل کمبود مواد مغذی باشد، مصرف مکملهای غذایی ممکن است مفید باشد.
کرایوسرجری (Cryosurgery)
در این روش از دمای بسیار پایین برای از بین بردن بافتهای رنگی و ملانین استفاده میشود. کرایوسرجری معمولاً با نیتروژن مایع انجام میشود که به سرعت بافت را منجمد کرده و ملانین را از بین میبرد.
دپیگمانتاسیون (Depigmentation)
این روش شامل برداشتن یا کاهش رنگدانههای تیره از لثه است. در این روش میتوان از ابزارهای مکانیکی مانند اسکالپل یا لیزر استفاده کرد. این روش نیاز به مهارتهای خاص دارد و ممکن است باعث درد و ناراحتی پس از جراحی شود.
پیوند لثه (Gum Grafting)
در این روش، بافت سالم لثه از ناحیه دیگری از دهان (معمولاً از سقف دهان) گرفته شده و به ناحیه تیره پیوند زده میشود. این روش درمانی دائمی و مؤثر است اما نیاز به جراحی در دو ناحیه از دهان دارد و زمان بهبودی ممکن است کمی طولانیتر باشد.
درمابریژن (Dermabrasion)
در این روش، لایهبرداری سطحی از لثهها انجام میشود تا رنگدانههای تیره برداشته شوند. این کار معمولاً با استفاده از ابزارهای مخصوص انجام میشود.
هر یک از این روشها مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب بهترین روش باید با توجه به شرایط بیمار و توصیه دندانپزشک انجام شود.

راه های پیشگیری از سیاه شدن لثه
جلوگیری از سیاه شدن لثهها نیازمند مراقبتهای روزانه و رعایت برخی نکات بهداشتی و تغذیهای است. در ادامه به روشهای پیشگیری از سیاه شدن لثهها اشاره خواهیم کرد:
- رعایت بهداشت دهان و دندان:حداقل دو بار در روز با استفاده از مسواک نرم دهان خود را بشوید و برای پاکسازی فضاهای بین دندانی و جلوگیری از تجمع پلاک از نخ دندان استفاده کنید. همچنین استفاده از دهانشویههای ضد باکتری میتوانند به کاهش پلاک و جلوگیری از عفونتهای لثه کمک کنند.
- اجتناب از مصرف دخانیات: سیگار کشیدن و استفاده از محصولات تنباکو میتواند باعث تیره شدن لثهها و دیگر مشکلات دهانی شود.
- تغذیه مناسب: مصرف غذاهای سالم و غنی از ویتامینها و مواد معدنی مانند کلسیم، ویتامین C و D که برای سلامت لثهها ضروری هستند. پس مصرف این غذها را در برنامه غذایی خود بگنجاید و از مصرف غذاها و نوشیدنیهای رنگزا مانند قهوه، چای، و نوشیدنیهای گازدار خودداری کنید.
- مراجعه منظم به دندانپزشک: انجام معاینات دورهای و پاکسازی حرفهای دندانها توسط دندانپزشک میتواند از بروز مشکلات لثه و تیره شدن آن جلوگیری کند.
- اجتناب از استرس: استرس میتواند بر سیستم ایمنی بدن تأثیر بگذارد و باعث مشکلات دهانی شود. انجام تمرینات آرامسازی مانند یوگا و مدیتیشن میتواند مفید باشد.
- هیدراته نگه داشتن بدن: مصرف کافی آب میتواند به حفظ سلامت دهان و جلوگیری از خشکی دهان که میتواند منجر به مشکلات لثه شود، کمک کند.
- اجتناب از آسیب به لثه: برای جلوگیری از آسیب به لثه ها از مسواک نرم استفاده کرده و از فشار بیش از حد هنگام مسواک زدن و عادات مخرب مانند جویدن اشیاء سخت یا باز کردن بطریها با دندان خودداری کنید.
سیاه شدن لثه ها و ارتودنسی
سلامت لثهها نه تنها به زیبایی لبخند کمک میکند، بلکه نقش اساسی در سلامت کلی دهان و دندان دارد. سیاهی لثهها میتواند به دلایل مختلفی از جمله مصرف دخانیات، عدم رعایت بهداشت دهان، و عوامل ژنتیکی رخ دهد. با آگاهی از روشهای درمانی متنوع میتوان به راحتی این مشکل را مدیریت کرد.
نکتهای که نباید فراموش کرد، تأثیر ارتودنسی بر سلامت لثهها است. افرادی که از براکتهای ارتودنسی استفاده میکنند، ممکن است با چالشهای بیشتری در حفظ بهداشت دهان و دندان مواجه شوند. تجهیزات ارتودنسی میتوانند باعث تجمع پلاک و باکتریها در اطراف براکتها شوند که اگر به درستی تمیز نشوند، میتواند منجر به التهاب و سیاه شدن لثهها شود. بنابراین، رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان در طول دوره ارتودنسی از اهمیت ویژهای برخوردار است. دکتر محمد علی ناصری یکی از بهترین متخصصان ارتودنسی سرامیکی در اصفهان محسوب می شوند میتوانند در زمینه ی ارتودنسی و روش های مراقبت آن و جلوگیری از سیاه شدن لثه ها به شما کمک کنند.











